Empathisch luisteren
Ken je dat moment waarop iemand je iets vertelt, en je terwijl de ander nog praat al met je antwoord bezig bent? Een advies, een geruststelling, een eigen verhaal dat erop lijkt. Bijna iedereen doet het, en het is goed bedoeld. Toch voelt de ander zich daardoor zelden echt gehoord.
Empathisch luisteren vraagt iets anders. Je zet je eigen reactie even op pauze en brengt je aandacht naar wat er in de ander leeft. Wat voelt deze persoon? En wat heeft hij of zij op dit moment nodig?
Wat is empathisch luisteren?
In de geweldloze communicatie van Marshall Rosenberg vormt empathie het hart van alles. Je luistert naar de gevoelens en behoeften onder de woorden, ook als die woorden scherp of verwijtend klinken.
Stel, een collega zegt: "Ik word gek van al die vergaderingen." Je kunt direct een tip geven om minder te vergaderen. Je kunt ook hardop gissen naar wat erachter zit: "Ben je moe, omdat je je tijd liever aan je eigen werk besteedt?" Dat is een open gis, geen diagnose. Het mag er gerust naast zitten. De ander verbetert je vanzelf, en juist daardoor kom je samen dichter bij wat er echt speelt.
Wat we meestal doen in plaats van luisteren
Zodra iemand iets lastigs deelt, schieten we vaak automatisch in bekende reacties: adviseren, geruststellen, vergelijken met onze eigen ervaring, uitleggen of doorvragen naar de feiten. Daar is op zich niets mis mee, maar het komt meestal te vroeg. De ander is nog bezig met voelen, terwijl wij al aan het oplossen zijn.
Empathie betekent ook niet dat je het met iemand eens bent. Je kunt iemand volledig horen en er zelf heel anders over denken. Vaak ontstaat er daarna pas echte openheid.
Waarom het werkt
Wie zich gehoord voelt, ontspant. Je ziet het in de schouders, je hoort het in de adem. Pas vanuit die rust is er ruimte om samen naar een oplossing te kijken. In lastige gesprekken op het werk, bij feedback of in een conflict thuis maakt dat vaak het verschil tussen vastzitten en verder kunnen.
Een oefening voor deze week
Kies deze week elke dag één gesprek uit. Zodra iemand iets vertelt wat hem of haar raakt, houd je je antwoord nog even bij je. Vraag jezelf in stilte af: wat voelt deze persoon, en wat zou er nodig zijn? Spreek daarna één gis hardop uit, als vraag. Let op wat er gebeurt — bij de ander én in je eigen lijf.
Empathisch luisteren leren
Lezen helpt, maar luisteren leer je pas echt door het te doen, samen met mensen die je eerlijk teruggeven wat ze bij je merken. In mijn trainingen oefenen we dit veel, in kleine groepen en met situaties uit je eigen leven of werk.
Ik ben Bart Landstra, gecertificeerd trainer geweldloze communicatie (CNVC). Vanuit mijn achtergrond in meditatie en verbindende communicatie begeleid ik hier al ruim twintig jaar particulieren en organisaties in.
Wil je dit zelf ervaren of eens overleggen wat past bij jou of je team? Bekijk mijn trainingen of neem gerust contact op.
Benieuwd wat dit voor jou zou kunnen betekenen? Kijk in de agenda of stuur me een bericht. Ik denk graag met je mee.
